#Qaraqalpaqstan_Respublikası_Xojeli rayonı_Málimleme-kitapxana orayı       Málimleme_bibliografiya_xızmeti

“Shayır qálbiniń aynası”

 Shayır, Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri, Shuhrat medalı iyesi              Ábilqasım Ótepbergenov 75 jasta           ádebiyatlardıń  usınıw  dizimi

2026-jıl KIRISIW

Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri, Shuhrat medalı menen sıylıqlanǵan Ábilqasım   Ótepbergenov usı jıldıń 5 may kúni 75 jasqa toldı. Usı múnásibet penen Málimleme-kitapxana orayında bir qansha is ilajlar shólkemlestirilmekte. Málimleme-kitapxana orayı oqıw zalında kitap kórgezbesi qoyılmaqta. Málimleme- kitapxana orayı  bibliografiya xızmeti tárepinen bolsa shayırdıń  ómiri  hám  dóretiwshilik xızmeti haqqında qızıǵıwshılar ushın ádebiyatlardıń usınıw dizimin islep otır.                                                                                        

Bul usınıw dizim 3 bólimnen ibarat :

1. Ábilqasım   Ótepbergenovtıń ómiri hám dóretiwshiligi.
2. Ábilqasım   Ótepbergenovtıń shıǵarmaları.
3. Ábilqasım   Ótepbergenov hám onıń shıǵarmaları haqqında.

1. Ábilqasım   Ótepbergenovtıń ómiri  hám  dóretiwshiligi

Á.Ótepbergenov 1951-jılı 5- mayda Túrkmenstan Respublikasınıń Góne Úrgenish qalasında tuwılǵan. Ol orta mektepti pitkergennen soń 1968-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutınıń tábiyattanıw fakultetine oqıwǵa kiredi. Soń awıl-xojalıq jumıslarında isleydi.                   

Ol 1976-jıldan baslap «Jas Leninshi», «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetalarında, «Ámiwdárya» jurnalınıń bas redaktorı wazıypasın atqaradı. Qaraqalpaqstan Respublikası Teleradiokompaniyasınıń televidenie boyınsha bas redaktordıń orınbasarı bolıp islegen.

  Á.Ótepbergenov 1993-jıldan  Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

 Hár bir dáwirdiń júgin kóterip júretuǵın, kórkem ádebiyattıń maqtanıshı bolatuǵın jazıwshıları menen shayırları boladı. Usı kóz qarastan qaraytuǵın bolsaq, házirgi qaraqalpaq poeziyasınıń kórnekli wákilleriniń biri qatarına Ábilqasım   Ótepbergenovtı  kórsek boladı.  Ábilqasım   Ótepbergenov  óz jolı,  óz stili bar,   qaraqalpaq poeziyasında jańalıq jaratqan  shayırlarımızdan  sanaladı.       

 Ábilqasım   Ótepbergenovt eń dáslep Watanınıń, qalaberse Shıǵıs ádebiyatınıń ashıǵı bolıp erjetken. Ákesi qaraqalpaq awızeki  ádebiyatın jaqsı biletuǵın, intalı-bilimli adam edi. Ol balasına eski rawayatlardı, xalıq dástanların aytıp berip, onıń kún sayın ádebiyatqa degen qızıǵıwshılıǵın arttırıp bardı. Haqıyqatına kelsek shayırlıqtıń mektebi tek ǵana kitaplar, tınımsız úyreniw, uyqısız túnler. Ol shıǵıs poeziyasın qunt penen úyreniw menen birge dúnya júzlik  ádebiyattın iri-iri wákillerinde atap aytqanda, Gomer, Dante, Gete, Geyne, Pushkin hám basqa da iri tulǵalardı ózi ustaz tutqanlıǵı  dóretiwshiliginen kórinip turadı. Usılayınsha ol qaraqalpaq poeziyasına shıǵıs poeziyasınıń ayırım janrların, dástúrlerin eńgiziwge úles qosqan shayırlardıń biri. 

Ǵázzelge muxammes baylaw oǵada qıyın nárse. Bunday úlken juwapkerli jumıs hár kimniń qolınan kele bermeydi. Shıǵıs poeziyasın jetik biletuǵın, talantlı shayırlar ǵana ǵázzelge muxammes jazıwı múmkin. Muxammes   ǵázzeldiń hár bir báyitine baylap jazıladı. Bul demek   muxammes jazıp atıǵan shayır ǵázzeldiń ruwxın tereń  túsiniwi hám onıń avtorına jete qaba shayır bolıwı tiyis. Onıń Yassawiydiń, Xafız Sheraziydiń, Násimiydiń, Nawayınıń, Máshireptiń, Agaxiydiń, Maqtımqulı usaǵan teberik shayılardıń, teberik ǵázzellerine solardıń ózi menen teń etip muxammes baylawǵa erisken shayır. Bunı haqıyqat biziń poeziyamızǵa qosılǵan jańalıq, desek boladı.

Názerimde shayırdı jámiyetshilikke kóbirek tanıtqan shıǵarması onıń dástanları boladı. “Allańdı umıtpa”, “Allada esap bar”, “Alla jańılmas” dep qoyılıwı dástanlardıń atlarınan-aq úlken máni ańlap alıwǵa boladı.     

Ábilqasım   Ótepbergenov shıǵıs ádebiyatı, shıǵıs filosofiyası dástúrleri tiykaında qálem terbetip kiyatırǵan, poeziyamızdı hám forma, hám mazmun jaǵınan jańa bir jónelis, jańa bir hawaz, jańa bir mazmun menen bayıtıp atırǵan shayır. Poeziyamızdıń sheńberin keńeytip, poetikalıq mazmun menen bayıtıp atırǵanlıǵın, poeziya rawajına qasılǵan ılayıqlı úles, ádebiy ómirdegi ózine tán jańalıq desek boladı.     

Dóretiwshiligi

 Á. Ótepbergenovtıń «Tamshılar» (1982), «Bulaqlar» (1990), «Dúnya bir ájayıp jaydur» (1993), «Dozaq ishinde» (1993),«Ashılmaǵan sır sandıǵı mendedur» (1994), «Eger kewlimdi xosh etse…» (1996), «Allańdı umıtpa» (1997),«Allada esap bar» (2007), «Еy, insan!» (2007), «Kún shıǵıs muxamları» (2007), «Sálmen iyshan dóxmet qurbanı» (2007), «Kimge keńdur, kimge tardur bul dúnya» (2008), «Xalıqtan danaman dep oylama» (2009) atlı qosıqlar hám «Oynama, bala» (1984) gúrrińler hám «Dozaq ishinde» (1993) romanı jarıq kórdi.

Ol túrkmen jazıwshısı B. Seytakovtıń «Qız salıǵı» romanın hám túrkmen shayırı A. Mamedovtıń «Kewlimnin shar aynası» degen qosıqlar toplamların qaraqalpaq tiline awdardı.

Jetiskenlikleri

 1994-jılı «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», 1997-jılı «Shuhrat medalı» menen sıylıqlanǵan.

2. Ábilqasım   Ótepbergenovtıń shıǵarmaları                                                                        

   Өтепбергенов, А. Тамшылар : [Қосықлар топламы] /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Қарақалпақстан, 1982 . –30 б.

   Өтепбергенов, А. Ойнама, бала :[Сатиралық гүриңлер ҳәм интермедиялар] /  А. Өтепбергенов  –Нөкис : Қарақалпақстан, 1986. –48 б.

   Өтепбергенов, А. Булақлар : [ ғәззеллер ҳәм қосықлар ] /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Қарақалпақстан, 1991. –72 б.

    Өтепбергенов, А. Дүнья бир әжайып жайдур : [  қосықлар ] /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Билим, 1993. –104 б.

    Өтепбергенов, А. Дозақ ишинде : [  роман ] /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Арал, 1993. –172 б.

    Өтепбергенов, А. Сыр сандығы ашылған, сырлы жәҳан мендур : [  қосықлар ҳәм поэма ] /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Билим, 1994. –112 б.

    Өтепбергенов, А. Аллаңды умытпа : [ дәстан ] /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Қарақалпақстан, 1997. –184 б.

    Өтепбергенов, А. Егер кеўилимди хош етсе… : [ қосықлар ] /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Қарақалпақстан, 1997. –72 б.

    Өтепбергенов, А. Аллада есап бар… : [ дәстан ] /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Билим, 2007. –128 б.

    Өтепбергенов, А. Сәлмен ийшан –дөҳмет қурбаны : /  А. Өтепбергенов /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Билим, 2008. –48 б.

     Өтепбергенов, А. I том таңламалы шығармалары : /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Қарақалпақстан, 2010. –160 б.

     Өтепбергенов, А. II том таңламалы шығармалары : /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Қарақалпақстан, 2011. –160 б.

     Өтепбергенов, А. Алла жарылқаўшы, кеширимлидур : /  А. Өтепбергенов – Нөкис : Qaraqalpaqstan, 2018 . –204 б.

     Өтепбергенов, А.  Эй Искендер Зулқарнайын : таңламалы шығармалары XI том. /  А. Өтепбергенов –Нөкис : Avangard-baspa, 2021. –156 б.

3. Ábilqasım   Ótepbergenov hám onıń              shıǵarmaları haqqında

 Аймурзаев, Ж. Таўдан аққан булақтай…: [Журналист, шайыр Әбилқасым Өтепбергенов ҳәм артист Бийбираба Өтепбергеовалар ҳаққында] / Жолмурза Аймурзаев // Еркин Қарақалпақстан. – 1992. – 26 дек.

    Бадирова, Р. Инсаныйлық пазыйлетлерди жоқары орынға қойған шайыр // Қарақалпақстан жаслары. – 2012. – 25 окт

    Байниязов, Қ. Алланы умытпайық : [Ә. Өтепбергеновтың “Аллаңды умытпа” шығармасы ҳаққында] / Қырықбай Байниязов // Әмиўдәрья. – 1997. – № 1 – 2. – Б. 104 – 108.

    Жиемуратов, Т. Шайыр қосықларындағы философиялық көзқараслар : [шайыр Әбилқасым Өтепбергенов ҳаққында] / Түркменбай Жиемуратов // Қарақалпақстан жаслары. – 1996. – 22 февр.

   Қурамбаев, К. Жақсылыққа қуштар, иллетлерге төзимсиз шайыр / Кәримбай Қурамбаев // Әмиўдәрья. – 2011. – №5. – Б. 74 – 77.

   Dúziwshi:

Maǵlıwmat– bibliografiya xızmeti baslıǵı:                  Z. Nurlepesova

Maǵlıwmat– bibliografiya xızmeti bibliografi:            B. Utemuratov