Xojeli Rayonı Málimleme -kitapxana orayı

Málimleme bibliografiya xızmeti

Xalıq ardaqlaǵan jazıwshı

Ózbekstan xalıq jazıwshısı, Ózbekstan Qaharmanı         Said Ahmad tuwılǵanına 100 jıl                            Ádebiyatlardıń jazba оbzorı

Xojeli 2025

  Usı jılı Ózbekstan xalıq jazıwshısı, Ózbekstanda xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri, Ózbekstan qaharmanı Said Ahmad  105 jasqa toladı.  Bul sáne Ózbekstan kóleminde keń tórde belgilenbekte. Xojeli rayonı Málimleme -kitapxana orayında da bul  sáneni ılayıqlı túrde  belgilep ótkeriw maqsetinde  kóplegen ilajlar islenip atır.  Kitap kórgizbeleri qoyılmaqta, sáwbetlesiw kesheleri ótkerilip, metodikalıq qollambalar islenbekte.

  Al, málimleme- bibliografiya xızmeti tárepinen bolsa, jazıwshınıń ómiri hám dóretiwshilik xızmetine qızıǵıwshı oqıwshılar, múǵallimler, student jaslar hám bárshe paydalanıwshılar ushın  ádebiyatlardıń bibliografiyalıq jazba obzorı islenip otır.

Bul obzor eki bólimnen ibarat.

1.Said Ahmadtıń ómiri hám dórwetiwshiligi.

2.Said Ahmadtıń shıǵarmaları

                  Said Ahmadtıń ómiri hám dórwetiwshiligi.

  1920-jıldıń 10-iyunında Tashkent qalasınıń Samarqand dárwaza  máhállesinde  tuwılǵan. Onıń  balalıǵı  Elbek, Aybek, Ǵafur Ǵulam sıyaqlı jazıwshılar dógereginde ótti. Tábiyatınan qızıǵıwshań, tınım tappaytuǵın Said Axmad ádebiyatqa kirip  kelgenge  shekem júdá  kóp  tarawlarda ózin sınap kórdi: agitplakatlar jazdı, artist bolıwǵa urınıp kórdi, doktorlıq mektebinde oqıdı, qurılıs texnikumında oqıdı, súwretlew mektebine qatnastı, ataqlı fotograf Pensonǵa shákirt boldı, gazetalarǵa xabarlar jazdı. Ol Nizamiy atındaǵı pedinstitutta bir múddet oqıgannan keyin, 1941-jili “Mushtum” jurnalında isledi. 1942-1943-jılları respublika radiosında, 1943-1947-jılları “Qızıl Ózbekstan”  gazetasında, 1948 – 1950 – jılları  “Sharq yulduzi”  jurnalında  miynet  etti. 1950-jıllardıń basında milletshi sıpatında bir neshe jıl qamalıp ta shıqtı. Milliy ǵárezsizlik jolındaǵı xızmetleri ushın Said Ahmad 1999-jılı Ózbekstan Qaharmanı ataǵına miyasar bolǵan. Jazıwshı “Ózbekstan xalıq jazıwshısı” ataǵına, Mámleketlik sıylıqqa miyasar bolǵan.

              Said Ahmad  shıǵarmaları

  Said Axmad gúrriń jazıwshı sıpatında tanılǵan.  Onıń    “Cho‘lburguti”,  “Lochin”,  “Boʻston”,  “Toʻyboshi”,                “Jimjitlik”,  “Turnalar”, “Hayqiriq”, “Alla”, “Muhabbatning tugʻilishi”,  “Qorakoʻz  Majnun”  sıyaqlı  onlaǵan gúrrińlerinde  sadıqlıq,  mehir,  adamgershilik,  isenim, iyman   sıyaqlı    ruwxıy  qádiriyatlar  tásirsheń sáwlelendirilgen.  gúrrińlerinde  insan ruwxıylıǵınıń kórinislerin kórsetiwge úlken itibar bergeni ushın da jazǵanları zawıq penen oqıladı hám ol prozanıń shayırı esaplanadı. Jazıwshı satiralıq gúrrińler dóretiw boyınsha Qahhar dástúrlerin dawam ettirgen dóretiwshi bolıp tabıladı. Onıń  “Sobiq”,  “Qoplon”,  “Mening doʻstim Babaev”, “Oʻrik domla”,  “Muzey”, “Boʻri ovi”, “Xandon pista” sıyaqlı kóplegen satiralarında insan tábiyatındaǵı kemshilikler kórkem izertlenedi. Said Axmad hajviy sóz jilwaların názik sezedi hám onnan sheber paydalanadı. Onıń awıl  temasındaǵı “Qadrdon  dalalar” (1949), “Hukm” (1958) qissalari, chalkash insoniy taqdirlar mahorat bilan aks ettirilgan “Qirq besh kun”, “Hijron kunlari” (1964), “Ufq boʻsagʻasida” (1969) romanlarınan ibarat “Ufq” trilogiyası, insan táǵdiri, tubalaw dáwiri jawızlıqları fonında súwretlengen. “Jimjitlik” (1988) romanı, balalar ómiri súwretlengen  “Sherzod va Gulshod” (1945), dúnyanıń jeti múyeshine jayılǵan  “Kelinlar qoʻzgʻoloni” (1976), jalǵız ǵarrınıń ruwxıy azapları sáwlelengen.  “Kuyov” (1986) sıyaqlı saxnalıq shıǵarmaları jazıwshınıń úlken dóretiwshilik sheberliginen dárek beredi.

		Said Ahmad. UFQ. / qayta nashrga      tayyorlavchi Husanxo‘djaeva Nodira             Said Ahmad qızı.- Toshkent : Sano – Standart, 2016- 640 b.
	Said Ahmad. UFQ : [matn] Trilogiya    Said Ahmad – Toshkent : Turon zamin, 2024- 512 b. ISBN 978-9910-9533-2-3

 Jazıwshı belgili “Ufq”  trilogiyasın jazadı.  Usı trilogiya jazıwshı dóretiwshılıginde ayrıqsha orın tutadı. Trilogiya jazıwshı dóretiwshılıginde zamanógóy ózbek prozasınsaǵı  iri dóretpe boldı.  Jazıwshı usı trilogiya ústinde 15- jıl miynet etken. Bunda jazıwshınıń pútkil ómir jolın iyelep alǵan – urıstan aldıńǵı, urıs dáwirindegi hám urıstan keyingi jıllardı óz ishine aladı. Roman tiykarında shın tariyxıy waqıyalar jatadı. Bul romanda Ferǵana kanalınıń qurılısı  haqqında sóz etiledi.  Sol dáwirdegi xalıqtıń ruwxıy dúnyasın ashıp beredi. Miynetkesh xalıqtıń mártligi haqqında sóz etiledi. “Ufq”  ózbek hám rus tillerinde kóp márte awdarma islenip qayta baspadan shıqtı.

	Саид Ахмад. Жимжитлик : роман. – Тошкент : Uzbekiston NMIU, 2011.   -280 б.
		Sayd Ahmad. Jimjitlik :                   Hikoyalar / A. Sayd – Toshkent : Turon zamin, 2024. – 232 b.    ISBN 978-9910-9532-9-3

“Jimjitlik” romanında sovet dáwirindegi basshılardıń jaramsız turmısı, ezilgen ápiwayı xalıqtıń turmıs tárizi, uzaq jıllar basshılardıń qısımı astında Afrikada jasaǵan, hayalı hám perzentinen ayırılıp úyine qaytqan Talibjan, baylıq hám lawazım ushın hár qanday jerkenishlikke tayar qatınpaz baslıq Mirvali, ákesi óltirilip, anası Mirvali tárepinen tartıp alınǵan Ázizbek sıyaqlı insanlardıń táǵdiri sóz  etiledi.  Romannıń  aqırında  Mirvalınıń “baskeserleri”niń qátesi aqıbetinde Talibjan qaytıs boladı hám roman Mirvali Azizbek tárepinen óltiriliwi menen tmamlanadı.

Саид Ахмад. Танланган асарлар : I –  жилд. Ҳикоялар – Тошкент : Sharq, 2010. – 304 б.

Саид Ахмадтың таңламалы шығармалары 1-томында neshe hikayaları kirgizilgen bolıp, bul shıǵarmanı oqıǵan jaslardı ádep – ikramlılıqqa hadallıqqa tárbiyalawı sózsiz. Bul shıǵarmaǵa ádebiyatshı alım, Ózbekstan qaharmanı Ozod  Sharafiddinov alǵı sóz jazǵan.

Ахмад Саид. Қирқ беш кун : Роман -Тошкент : Адабиёт ва санъат    нашриёти, 1975. -256 б.

“Qırıq bes kún” romanı “Ufq” trilogiyasınıń birinshi kitabı bolıp esaplanadı. Avtor ózbek xalqınıń tariyxta misli kórilmegen mártlik, insan miynetiniń jemisi bolǵan “Úlken Ferǵana kanalı” qurılısı fonında súwretlenedi. “Ufq” (“Qirq besh kun” 1-kitap) trilogiyası XX ásir millet turmısınıń on jıllıq dáwiri – ekinshi jer júzilik urıs, urıs hám urıstan keyingi jıllar waqıyaların óz ishine aladı. Trilogiyada sol jılları xalıqtıń basına túsken músiybetler, adamlardıń kókiregindegi ármanlar, usı múnásibetlerdi jeńiwge uqıplı bolǵan teńsiz mártlik hám jigerlilik jazıwshı talantına tán kúshli ilham menen sáwlelendirilgen. Shıǵarmada Ikramjan, Jánnet, Ázizxan, Dildar, Asrora sıyaqlı tereń, xalıqshıl, jarqın milliy obrazlar jaratılǵan.

Саид Ахмад. Йуқотганларим ва Топганларим : Хотиралар. Адабий ўйлар. -Тошкент : Sano       standard нашриёти, 2014. – 352 б

Bul kitaptıń avtorı – Ózbekstan xalıq jazıwshısı Said Ahmad házirgi kúnde umıtılmas esteliklerge aylanǵan belgili ádebiyat ǵayratkerleri menen uzaq waqıt birge bolǵan. Olarǵa saparlarda joldas bolǵan. Xalqımızdıń ardaǵındaǵı bul biytákirar insanlardıń nurlı kúnlerinde de, azap-aqıret shekken waqıtlarında da janında bolǵan. Eske túsiriwlerde ádebiy toqımalar joq. Kitaptıń birinshi babında tilge alınǵan hám ájayıp mehir menen súwretlengen ustazlar endi joq. Olar xalıqqa,watanımızdıń kórkem ǵáziynesine qımbat bahalı gáwharlar qaldırıp joqlıqqa ketken.

Kitaptıń ekinshi babında házirgi kúnde dóretiwshilik etip atırǵan hám búgingi kúnde jetik jazıwshı bolǵan, xalqımızdıń húrmetine erisken jazıwshılar, kitap avtorınıń shákirtleri haqqında qızǵın pikirler bayan etiledi.              Úshinshi bapta gá nurlı, gá nursız kúnlerdi basınan keshirgen avtordıń azapları, kóp mashaqatlar menen tapqan ıǵbalı haqqında tásirli pikirler bayan etiledi. Bul shıǵarma oqıwshılardı biypárwa qaldırmaydı dep oylaymız. Olardı oylanıwǵa shaqırıp, bul jaqtı kúnlerde jasaw baxıtı qanshelli mashaqatlar esabınan kelgenin bayan etedi.

Sayd Ahmad. Qorako‘z majnun :                   Hikoyalar / A. Sayd; so‘zboshi muallifi              U. Normatov. – Toshkent : Sano-standart, 2016. – 232 b.

Jazıwshınıń “Qorako‘z majnun” ataması menen jarıq kórgen bul kitabına bir neshe shıǵarmaları jámlengen bolıp, olardan: “Sarob”, “Borsa kelmas darvozasi»”, “Taqdir, taqdir, muncha shavqatsizsan?”, “Ot bilan suhbat”, “Rostguy posbon”, “Oftob oyim”, “ Qorako‘z majnun”, “Uchinchi minora”, “Qishdan qolgan

qarǵalar”, “Buqalamun bilan uchrashuv”, “Azob” hám basqa da bir neshe hikayalarınan ibarat. Bul shıǵarmalarında jazıwshı ádebiyatımızdıń totalitar rejim dáwirinde basıp ótken mashaqatlı jolları, Ata – ana, perzent ortasındaǵı múnásibetler korsetip beriledi. “Qorako‘z majnun” hikayasında bolsa iyman júzli gózzal insan bolǵan bir ananıń bul jarıq dúnyadan árman, qayǵı hám ókinish penen kóz jumıwına sebepshi bolǵan perzent obrazı milliy qádiriyatlarımızdı joq qılıwǵa qaratılǵan sol dáwirdiń ayawsız siyasatınıń aqıbeti hám ayanıshlı qurbanı retinde súwretlenedi.

Саид Аҳмад. Юлдуз : Ҳикоялар,  очерклар, ҳажвия ва пьеса.- Тошкент : Ғафур Ғулом, 1986.            – 244 б.

    Said Axmadtıń “Yo‘lduz” toplamında da bir neshe hikaya, ocherk , hajvlar hám pesası kirgizilgen bolıp, sol dáwirdegi awıllardaǵı bolıp atırǵan jańalıqlar, ózgerisler haqqında sóz etedi. Paxta ustaları, sharwalar, baǵmanlar tuwralı ocherklerinde sol dáwir qaharmanlarınıń obrazları sheberlik penen súwretlep berilgen.

Саид Аҳмад. Сорок пять дней :  Роман (Авториз. пер. с узб. К.Хакимова) – Москва : Советский писатель, 1979. – 247 с.

Belgili ózbek jazıwshısı Said Ahmad “Qırıq bes kún” romanında ulıwma xalıqlıq qurılıstıń sawlatlı kórinislerin, Úlken Ferǵana kanalın bir yarım ayda qurıp pitkergen qurılısshılardıń qaharmanlıq miynetin kórsetti.

Саид Ахмад. Горизонт :  Роман (Авториз. Перев. С узб. Н. Владимировой). – Москва : Советский писатель, 1968. -255 с.

   Ferǵana oypatlıǵına snaryadlar, bombalardıń jarılıwı jetip barmay atır. Biraq romanda kórsetilgen adamlar front penen  baylanıslı. Ulıwma qayǵı hadal adamlardı birlestiredi.  Olar dushpan  ústinen  tezirek  jeniske  erisiw ushın qolınan kelgenin islewge umtıladı. Urısqa ketken er adamlardıń ornın basqan keshegi mektep oqıwshıları, jas hayal-qızlar, ǵarrı-kempirler frontqa kóbirek azıq-awqat, paxta jetistiriw ushın kúshin de, waqtın da ayamay miynet etpekte.

Sayd Ahmad. Poraxo‘rning o‘limi : [matn]  Hajviy qissa va nikoyalar / A. Sayd- Toshkent : Turon zamin, 2025. – 256 b.  ISBN 978-9910-8630-4-2

Qo‘lingizdagi to‘plamdan O‘zbekiston qahramoni, O‘zbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmadning hajviy qissa va hikoyalari o‘rin olgan.

  Adibning bir- biridan qiziqarli, hajv tig‘iga yo‘g‘rilgan qissa va hikoyalarini o‘qigan kitobxonning yuziga tabassum inadi.

 Said Ahmadning ushbu  to‘plami sizning sevimli hamrohingiz bo‘lib qolishiga ishonamiz.

Tayyorlagan:

Bibliografiya xızmati rahbari              G. Xalmuratova

Bibliograf:                                            Z. Nurlepesova