Málimleme- kitapxana orayı

Bibliografiya xızmeti

Málimleme- kitapxana orayı

Bibliografiya xızmeti

“Qaraqalpaq poeziyasınıń gúltajı”                                           
Ayapbergen  Musaevtıń 145- jıllıǵına                                                                     (1880-1936)                                                                                                                                              
Ádebiyatlardıń usınıw dizimi

Xojeli – 2025jıl

Kirisiw

   Belgili qaraqalpaq xalıq shayırı Ayapbergen Musaevtıń tuwılǵanına bıyıl 145 jıl toladı. Respublikamızdıń barlıq orınlarında usı sánege tayarlıqlar kórilmekte.

Xojeli rayonı Málimleme- kitapxana orayıda  bul sánege  arnap tayarlıqlar kórilmekte. Mısalı: kitap kórgizbeleri, ádebiy hám ushırasıw keshelerin ótkeriwge tayarlıqlar kórilip atır. Bul sánege bibliografiya xızmeti tárepinen   ádebiyatlardıń usınıw dizimi tayarlanbaqta.
Bul usınıw dizimi 3 bólimnen ibarat:
1. Ayapbergen Musaevtıń ómiri hám dóretiwshilik xızmeti
2. Ayapbergen Musaevtıń shıǵarmaları
3. Ayapbergen Musaev  haqqında

Ayapbergen Musaevtıń                                                               ómiri hám dóretiwshilik xızmeti

  Qaraqalpaq xalıq shayırı, XX ‘ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatınıń kórnekli wákilleriniń biri, ullı talant iyesi Ayapbergen Musaev 1880 – jılı Moynaq rayonınıń Sorkól awılında tuwılǵan. Eski mektepten sawat ashqan.
1921 – jıldan mekemelerde jumıs isley baslaydı. 1925-1927-jılları “Sorkól” volostlıq atqarıw komitetinde  xatker bolıp isleydi, mayda xojalıqlardı artelge birlestiriwde belsene qatnasadı.  Xalıq shayırı Ayapbergen Musaev belgili qıssaxanlardıń biri.  Ol kóplegen dástanlardı yadqa bilgen, shıǵıs klassik shayırlarınıń shıǵarmaların kópshilikke jetkeriwde ayrıqsha ayrıqsha miynet etti.

Eki zamandı kórgen shayırdıń óziniń shıǵarmaları da kópshilikke keńnen málim boldı. Onıń  dóretpeleri sol waqıttıń talaparınan kelip shıqtı hám olarǵa   duris juwap berip otırdı.
Ayapbergen Musaev Alisher Nawayı, Maqtumqulınıń qosıqların yadqa bilgen. “Ǵárip ashıq”, “Yusup- Zuleyxa”, “Góruǵlı” dástanların qıssaxanlıq penen xalıq arasında oqıǵan. Ol kúshli talent iyesi bolǵan. Onıń qosıqları xalıq arasında “Gárip” ayırım waqıtlarda “Molla” degen at penen  tarqatılǵan. Ol “Artel, “Moynaq”, “Basladi”,  hám basqa da  qosıqların jazǵan. Shayırdıń eń birinshi toplamı óz aldına kitap bolıp “Shıǵarmalar” degen at penen 1941 – jılı basılıp shıqtı, al usıǵan shekem onıń dóretpeleri xalıq arasında  awızsha túrde tarqaldı.
   Onıń qosıqları waqıtlı baspalarda ózi  tiri waqıtlarında-aq  basılıp shıǵa baslaǵan. Shayırdıń shıǵarmaların izertlewde ilimpazlardan: M. Nurmuxammedov,  N. Japaqov, N. A. Baskakov, Т. Bekimbetov, Х. Axmetov, Т. Safiev, О. Kojurov, Q. Ayımbetov, Q, Bayniyazov   hám taǵı basqalar kóp jumıs isledi. Onıń shıǵarmaları bir neshe ret  (1941,1956,1960,1980 – jılları)  qayta basılaıp shıqtı.
   Kóplegen qosıqları tuwısqan xalıqlar tillerine awdarıldı. Onıń qosıqlar toplamı 1962 – jılı Tashkentte ózbek tilinde basılıp shıqtı.  

           Ayapbergen Musaevtıń shıǵarmaları

Биринши май. – Нөкис: Қарақалпақстан,1980. – 294 б.
“Қайда”, “Бардур”, “Бир гөззал”: [қосықлар] // Әмиўдәрья. -2000. – № 5. – Б. 30 – 31.
Шығармалары. – Нөкис: Қарақалпақстан Мәмлекетлик баспасы,1960. – 231 б.
Беги к озеру: Антология каракалпакской поэзий. – Ташкент: 1968. – 263 с.
Стихи: / пер. с каракалпак. – Нукус: Каракалпакстан, 1973. – 22 с.
У каракалпаков есть: Антология каракалпакской поэзий. – Ташкент: 1968. – 266 с.

Ayapbergen Musaev haqqında

Байниязов Қ. Аршада сақланған қолжазбалар: [Аяпберген Мусаевтың қол жазбалары] // Әмиўдәрья. – 1992. – №1. – Б. 100 -102.
Байниязов Қ. Аяпберген шайыр атеист болғанба? // Әмиўдәрья. – 1990. -№ 7. – Б.102 – 104.
Байниязов Қ. Аяпберген шайырдың жаңа баспасы // Совет Қарақалпақстаны. – 1981. – 1авг.
Байниязов Қ. Аяпбергенниң руўхый драмасын дурыс түсиндирейик // Еркин Қарақалпақстан. – 1992. – 12 март.
Байниязов Қ. Шайырдың «Қайда» қосығы қашан жазылған? // Устаз жолы. – 2005. – 20 янв.
Байниязов Қ. Халықтың арзыў – әрманларын жырлаған шайыр: [Аяпберген Муса улының туўылғанына 120 жыл] // Еркин Қарақалпақстан. – 2000. – 30 май.
Байниязов Қ. Еситпеген елде көп, Аяпберген шайырдың “Қоңыратбай” қосығы ҳаққында // Еркин Қарақалпақстан. – 1992. – 7 нояб.
Жумамуратов Т. Қымбатлы мийрас қалдырған шайыр: [Аяпберген Мусаев ҳаққында] // Совет Қарақалпақстаны. – 1981. – 24 окт.
Жумамуратова М. Сөз маржанын дизгенлер: Илимий изертлеўлер (халық шайырлары Аяпберген, Аббаз, Садық ҳәм Тилеўбергенниң дөретиўшилиги ҳаққында). – Нөкис: “Қарақалпақстан”, 1994.
Қазақбаев Ж. Аяпбергенниң оқыў ҳәм тәрбия ислерине көзқарасы ҳаққында // Әмиўдәрья. – 1994. – № 1. – Б. 78 – 80.
Мақсетов Қ. Аяпбергенниң эстетикалық көз қараслары: [Аяпберген Мусаевтың туўылғанының 120 жыллығы] // Еркин Қарақалпақстан. – 2000. – 14 сент.
Ниетуллаева М. Халық шайырын еслеп: [Аяпберген Муса улына 120 жыл, Садық Нурымбетовтың туўылғанына 100 жыл] // Еркин Қарақалпақстан. – 2000. – 25 апр.
Нурмухамедов М., Есемуратов Г. Халық шайыры: [Илимий академияның жумысларынан: А. Мусаев ҳаққында] // Совет Қарақалпақстаны. – 1957. – № 24.
Өтеўлиев И. Аяпберген Мусаев қарақалпақ әдебиятының көрнекли ўәкили // Әмиўдәрья. – 2010. – № 3. – Б. 46 – 49.
Пахратдинов Ә. Аяпберген шайырдың дөретиўшилиги ҳаққында // Мәденият  ҳәм спорт. – 2010. – 24 июль.
Пахратдинов Ә. Аяпберген шайыр ҳәм оның заманы: [Аяпберген Муса улына 120 жыл] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 16 нояб.

Пахратдинов Ә. Аяпберген шайырдың дөретиўшилиги ҳаққында // Мәденият ҳәм спорт. – 2010. – 24 июль.
Пахратдинов Ә. Аяпберген шайыр ҳәм оның заманы: [Аяпберген Муса улына 120 жыл] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 16 нояб.
Сапарбаев Т. Аяпберген шайыр жазған еди… // Еркин Қарақалпақстан. -1992. – 15 сент.
Султамуратов М. Аяпберген Муса улының жаңадан табылған қосықлары // Әмиўдәрья. – 1990. – № 9. – Б. 107 – 108.
Султамуратов М. Аяпберген Муса улының жаңадан табылған қосықлары // Әмиўдәрья. – 1988. – № 2. – Б. 101 – 103.
Султамуратов М. Аяпбергенниң әдебий мийраслары // Еркин Қарақалпақстан. – 1992. – 25 июль.
Султамуратов М. Шайырдың шығармалары еле де толығырақ изертлениўи керек екен: [А. Мусаевтың қосықлары ҳаққында] // Әмиўдәрья. – 1985. – № 1. – Б. 96
– 98.
Хожамуратов М. Аяпбергенниң қосығына усамайды ғо?: Газета мақалаларының изи менен //Еркин Қарақалпақстан. – 1992. – 23 янв.
Шамшетдинов Ш. Шайыр шығармаларының тили ҳаққында: [А. Мусаевтың туўылғанына 100 жыл толыў алдынан] // Совет Қарақалпақстаны. – 1980. – 22 июль.                             

                                           Rus tilinde

Абдуллаев А. Исследование о А. Мусаева // Советская Каракалпакия. – 1973. – 27 март.
Жапаков Н. Мусаев-певец новой жизни // Амударья. – 1961. – № 1. – Ст. 144 – 150.
Жапаков Н. Взгляды Аяпбергена Мусаева на общественный строй // Вестник КК.Фан УзССР. – 1961. – № 1. – Ст. 60 – 73.
Жапаков Н. произведениях Аяпбергена Мусаева до октябрьского периода //Амударья. -1960. – № 2.- С. 84 – 96.
Максетов К. Фольклоризм в творчестве Аяпбергена // Амударья. – 1961. -№ 2. – Ст. 93 -103.
Насуруллаева З. Поборник раскрепощения женщины: [О творчестве А. Мусаева] // Советская Каракалпакия. – 1961. – 15 февр.
Нурмухамедов М. А. Мусаев – значитель Каракалпакской советской литературы // Вестник Каракалпаксого филиала АН УзССР. – 1961. – № 1. -Ст. 49 – 59.
Пахратдинов А., Дильманов И. Не померкнет имя народного поэта: [К 120 – летию со дня рождения Аяпбергена Мусаева] // Советская Каракалпакия. – 2000. –
31 окт.

Tayarlaǵan:
Bibliografiya xızmeti basliǵı :       G. Xalmuratova Bibliograf:                                      Z. Nurlepesova