Xojeli rayonı Málimleme – kitapxana orayı

“Qaraqalpaq ádebiyatınıń ullı tulǵası”

 
Jolmurza Aymurzaevtıń  115 jıllıǵına                                                                                        

  (1910-1996)

Ádebiyatlardıń usınıw dizimi

K I R I S I W

   Qaraqalpaq xalqınıń belgili jazıwshısı, qaraqalpaq ádebiyatınıń baslawshısı prozaik, shayır hám dramaturg Jolmurza Aymurzaevti’n’ tuwi’lg’ani’na  115 tolmaqta. Mine usı munásibet penen Respublikamızdıń barlıq orınlarında bul sáne keń túrde belgilenip atır. Sonday – aq biziń  Xojeli rayonı Málimleme – kitapxana orayıda da bir qansha is ilajlar islenip atır. Mısal ushın atap ótetuǵın bolsaq ádebiy hám ushırasıw kesheleri, kitap kórgizbeleri shólkemlestirilgen. Bibliografiya xızmeti tárepinen kitap oqıwshılar ushi’n, muǵallim, student jaslarǵa arnap ádebiyatlardıń usınıw dizimi tayarlanbaqta. Bul usınıw dizim úsh bólimnen ibarat.
1. J. Aymurzaevtıń ómiri hám dóretiwshilik xızmeti haqqında.               

2. J. Aymurzaevtıń shıǵarmaları.                                                        

   3. J. Aymurzaev hám onıń shıǵarmaları haqqında.  

Jolmurza Aymurzaevtıń ómiri hám                                            dóretiwshilik xızmeti haqqında.

    Jolmurza Aymurzaev XX – ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatınıń

 iri wákilleriniń biri, prozashı, shayır, dramaturg. Jolmurza Aymurzaev 1930 – jılı Shımbay rayonınıń aymaǵında tuwılǵan. Ol ata – anasınan jaslay jetim qalıp dáslep internatta (1922 – 1926jj.) tárbiyalanǵan. 1926 – 1927 jılları Shımbaydaǵı “Kommuna” mektebinde oqıydı. 1927 – 1932 jılları Tórtkúldegi pedagogikalıq texnikumdı pitkerip Moskvadaǵı A.V. Lunacharskiy  atındaǵı kórkem óner institutında oqıp pitkerip, sońınan 1942 – jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında juwaplı xatker bolıp isleydi. Jolmurza Aymurzaev 1941-1945 jıllardaǵı Ullı Watandarlıq urıs frontına qatnasadı,  fronttan qaytqannan keyin 1944 – 1951 – jılları, 1958 – 1962 – jılları Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı bolıp isleydi. 1963 – 1972 – jıllar aralıǵında Ózbekstan hújjetli hám ilimiy kópshilik filmler  studiyasınıń Qaraqalpaqstan filialın basqaradı.   Jolmurza Aymurzaev 1934 – jıldan Jazıwshılar Awqamınıń aǵzası.

    Jazıwshı óziniń dóretiwshiligin poeziyadan basladı,  onıń birinshi qosıǵı 1927 – jılı baspa sózde shıqtı. Sol jıllardıń ishinde ol eń jaqsı poemalar bolǵan “Gures”, “Gureste jeńdik” shıǵarmaların dóretti, sonıń menen birge dramaturgiya tarawında 1933 – jılı “Hákisliler”, 1939 – jılı “Óz ayaǵı ózine” pesaların jazdı hám bul shıǵarmaları sahnada qoyıldı. Al 1940 – jılı Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám kórkem óneri jurnalınıń №3,  5 sanlarında, 1941 – jılı № 1 sanında jazıwshınıń “Quwat” degen povesti basılıp shıqtı.

  Jolmurza Aymurzaev Ullı Watandarlıq urıs jılları “Meniń joldaslarım” poemasın hám “Kolya”, “Sovet qızları” “Aral qızları”, “Leytenant Elmurat” pesaların jazdı. Jazıwshı dramaturgtiń “Aygul – Abat” (1946 – 1952), “Berdaq” (1958 – 1977), “Qádirdan doktor” (1960), “Rawshan” (1956), “Sheberxannıń shırmawıǵı” (1964), “Baqıt bulaǵı” (1967) atlı pesaları teatr sahnasında qoyıldı.

    Jolmurza Aymurzaevtıń proza tarawındaǵı biraz shıǵarmaları  ádebiyatımız tariyxında ayrıqsha orın ieledi. Onıń “Kelin” gurrińi, “Ámiwdárya boyında”, “Qızketken”, “Muhabbatım adamlar” atlı romanları kópshilikke jaqınnan tanıs. Jazıwshı qaraqalpaq ádebiyatında birinshi roman dóretiwshilerdiń qatarına kiredi.

    Jolmurza  Aymurzaev  Qaraqalpaqstan  (1974)  hám Ózbekstan (1981) xalıq jazıwshısı, Ózbekstan kórkem ónerine miyneti sińgen ǵayratker (1957) degen hurmetli ataqlardıń iyesi. Ol “Aygul – Abat” pesası ushın Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıqtıń laureatı boldı. Eki mártebe Qaraqalpaqstan Joqarǵı Keńesine deputat bolıp saylandı. “Miynet Qızıl Bayraq”, “Xalıqlar doslıǵı”, úsh mártebe  “Húrmet belgisi” ordenleri, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Joqarǵı Keńesiniń húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan. Jazıwshınıń bir qansha shıǵarmaları kóplegen tillerde basılıp  shıqqan.

     Mine usınday qaraqalpaq xalqınıń ullı perzenti onıń jazǵan

shıǵarmaları máńgi este saqlanıp, áwladtan áwladqa miyras bolıp ótip  keleberedi.

         Jolmurza Aymurzaevtıń shıǵarmaları

Айдын жолда: [таңлаўлы шығармалар]. – Нөкис : Қарақалпақстан мәмлекетлик баспасы, 1995. – 138 б.
Жетимниң жүреги: (Өмирбаянлық повесть). – Нөкис : Қарақалпақстан, 1983. – 31б.
Жетимниң жүреги: (Өмирбаянлық повесть). – Нөкис : Билим, 1993. – 156 б.
Жетпис тоғызыншы бәҳәр: (Қосықлар ҳәм поэмалар). – Нөкис : Қарақалпақстан, 1989. – 64б
Заман келди: [қосық] // Еркин Қарақалпақстан. – 1996. – 6 янв.
Мәнзиллер: Роман. – Нөкис : Қарақалпақстан, 1991. – 260 б.
Өмир шайдасыман: (Қосықлар ҳәм поэмалар). Өмир шайдасыман: (Қосықлар ҳәм поэмалар). – Нөкис : Қарақалпақстан, – 1986. – 152 б.

Улым тыңла!:  Қосықлар ҳәм поэмалар. – Нөкис : Қарақалпақстан, 1996. – 88 б.
Шығармаларының еки томлығы. – Нөкис : Қарақалпақстан, 1980. I.Т. – 260 б. II.Т. – 236 б..
                                        Rus tilinde
Жизнь: (Стихотворение и поэмы) / пер. с каракал. – Нукус : Каракалпакстан, 1980. – 268 с.

                         Jolmurza Aymurzaev hám onıń                                         

                               shıǵarmaları haqqında

  Әбдимуратов Т. Устазды еслесем: [Ж. Аймурзаев 90 жаста] // Еркин  Қарақалпақстан. – 2000. – 14 сент.
Әдебий әнжуман: [Пайтахтымыздағы № 6 Бердақ атындағы орта  мектепте Республикалық сыйлықтың лауреаты Ж. Аймурзаевтың туўылғанының 90 жыллығына бағышлап әдебий әнжуман болып өтти] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 23 март.
Әдебият ақсақалы менен ушырасыў: [Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан халық жазыўшысы Ж. Аймурзаев 85 жасқа толғанына Нөкис мед. училищесиниң жәмәәти менен ушырасыў] // Еркин Қарақалпақстан. – 1995. – 20 май.
Әдебиятымыз ақсақалына арналды: [Ж. Аймурзаев 85 жаста] // Еркин Қарақалпақстан. – 1996. – 9янв.
Байниязов Қ. Бир сүўреттиң тарийхы : [Ж. Аймурзаевтың жаслық жыллары ҳаққында] // Устаз. – 1999. – 14янв.
Дилмуратов Ж. Кеўли бәҳәр Жолмурза аға: [Туўылғанына 85 жыл толыўы алдынан] // Еркин Қарақалпақстан. – 1995. – 30 дек.
Дилмуратов Ж. Қәдирдан ақсақал жазыўшы еди: [Атақлы жазыўшы Ж. Аймурзаев ҳаққында] // Еркин Қарақалпақстан. – 1999. – 27 июль.
Камалов Қ. XX – әсир қарақалпақ әдебиятындағы үлкен тулға: [Ж. Аймурзаевтың туўылғанының 90 жыллығына] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 25 апр.
Камалов Қ. “Мени еслеп жүрерсизлер…” [Ж. Аймурзаевтың  туўылғанының 90 жыллығына] // Еркин Қарақалпақстан . – 2000. – 16 май.
Камалов Қ. XX әсир Қарақалпақ әдебиятындағы үлкен тулға : [Ж. Аймурзаевтың туўылғанының 90 жыллығына] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 25 апр.
Каримов К. Жолмурза ағаны еслеп…: [эссе] // Еркин Қарақалпақстан. – 2010. – 23 окт.
Мәмбетниязов Қ. Қарақалпақ әдебиятының ири тулғасы: [Ж. Аймурзаевтың туўылғанының 90 жыллығына] // Еркин Қарақалпақстан. – 2000. – 21сент.
Пахратдинов Ә. Халық жазыўшысы менен болған сәўбет : [Ж. Аймурзаев 90 жаста] // Еркин Қарақалпақстан. – 2000. – 26 сент.
Пахратдинов Ә. Халық жазыўшысы менен сәўбет : [Ж. Аймурзаевтың туӯылғанына 100 жыл] // Устаз жолы. – 2010. – 10 июль.
Сулайманов О. Жетимнен жетилген талант ийеси : [Ж. Аймурзаевтың туўылғанына 100 жыл] // Еркин Қарақалпақстан. – 2010. – 13апр.
Султанов А. Жолмурза аға ҳәм кино көркем өнери : [Ж. Аймурзаев 90 жаста] // Қарақалпақстан жаслары. – 2000. – 3 авг.
Узақбергенова И. Шығармада заман шынлығы : [Ж. Аймурзаевтың “Жетимниң жүреги” повести ҳаққында] // Мәденият ҳәм спорт. – 2011. – 5                                                  Устазды еслесем : [Ж. Аймурзаев 90 жаста] // Еркин Қарақалпақстан.  2000. – 14сент.

                                   Rus tilinde

Из пляды первопроходцев : [К 85 – летию Ж.Аймурзаеву] // Вести Каракалпакстана. – 1996. – 6 янв.

Bibliografiya xızmeti basliǵı :       G. XalmuratovaXojeli – 2025jbibliografiya xızmeti